महत्त्वपूर्ण अभियांत्रिकी टप्पा गाठत, मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पासाठी मणिनगर येथे अहमदाबाद–वडोदरा रेल्वे मार्गावर सर्व पाच (05) प्रीकास्ट-प्रेस्ट्रेस्ड जड पोर्टल बीम (गर्डर्स) केवळ 22 दिवसांत यशस्वीरित्या लॉन्च करण्यात आले.
लॉन्चिंगची ही प्रक्रिया 8, 13, 19, 24 आणि 29 एप्रिल 2026 रोजी अचूक नियोजनानुसार टप्प्याटप्प्याने पार पाडण्यात आली, ज्यातून कार्यरत भारतीय रेल्वे मार्गांवर उत्कृष्ट समन्वय, वेग आणि अंमलबजावणीचे प्रदर्शन झाले. सुमारे 1360 एमटी वजनाचा सर्वात जड बीम 8 एप्रिल 2026 रोजी लॉन्च करण्यात आला, जो कार्यरत रेल्वे मार्गांवर उचलण्यात आलेल्या सर्वात जड बीमपैकी एक ठरला. पाचही बीमचे वजन 1170 एमटी ते 1360 एमटी दरम्यान होते, ज्यामुळे ही रेल्वे पायाभूत सुविधांवरील सर्वात गुंतागुंतीच्या संरचनात्मक कामांपैकी एक मानली जाते.
मणिनगर येथे बुलेट ट्रेनचा मार्ग विद्यमान रेल्वे मार्गांवर उंच स्तरावर तिरक्या आणि मर्यादित भौमितिक रचनेसह जातो, ज्यासाठी काळजीपूर्वक संरचनात्मक नियोजन आवश्यक होते. दोन पायांमधील अंतर देखील तुलनेने मोठे (सुमारे 30 मी ते 34 मी) आहे, ज्यामुळे भार सुरक्षितपणे हस्तांतरित करण्यासाठी पोर्टल बीमसारख्या मजबूत आणि कडक आधार प्रणालीची आवश्यकता भासते.
या ठिकाणी पोर्टल बीमची रचना जड संरचना म्हणून करण्यात आली आहे, जेणेकरून अहमदाबाद–वडोदरा अप, डाउन आणि तिसऱ्या लाईनसह अनेक कार्यरत भारतीय रेल्वे मार्गांवरून ते स्पॅन करू शकतील. त्यांचा मोठा आकार आणि वजन अधिक स्थिरता आणि कमी वाकणे प्रदान करतात, जे अचूक ट्रॅक अलाइनमेंट राखण्यासाठी आणि अशा व्यस्त रेल्वे मार्गावर सुरक्षित कार्यवाही सुनिश्चित करण्यासाठी अत्यावश्यक आहे.
लॉन्चिंगची ही प्रक्रिया प्राथमिक उपकरण म्हणून 2200 एमटी क्रॉलर क्रेनचा वापर करून पार पाडण्यात आली, जो भारतीय रेल्वे मार्गांवर पहिल्यांदाच भारतात वापरला गेला आहे. प्रत्येक पोर्टल बीम सुमारे 3.5 तासांत लॉन्च करण्यात आला, जो पूर्वीच्या 9-तासांच्या ब्लॉक्सच्या तुलनेत लक्षणीय वेगवान आहे आणि भारतीय रेल्वेसोबत घनिष्ठ समन्वयात पार पाडण्यात आला. मर्यादित जागा, ओएचई (ओव्हरहेड इलेक्ट्रिफिकेशन) आणि कार्यरत रेल्वे मार्ग यांसारख्या आव्हानांनंतरही ही प्रक्रिया उच्च अचूकता, कठोर सुरक्षा तपासण्या आणि सतत देखरेखीखाली यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आली.
अतिरिक्त माहिती:
पोर्टल बीम ही प्रीकास्ट काँक्रीट संरचना असून तिची लांबी 34 मीटर आहे आणि तिचा क्रॉस-सेक्शन 5.5 मीटर बाय 4.5 मीटर आहे. हे बीम साइटवरच प्रीकास्ट करून जड एकात्मिक युनिट्स म्हणून उभारले जात आहेत.
